tpiPapua Pisin

Peony: Twin Sista bilong Peony

Aug 12, 2025

Larim wanpela toksave

Peony em i wanpela bilong 6-pela biknem plaua bilong bipo long kantri bilong mi. "Most" insait long dispela tok "Namel long planti handet plaua, nem bilong en em i nambawan bilong bipo" i makim 'peony'. Nem "peony" i bin kamap pastaim long "Shennong Bencao Jing" (Shen Nong's Classic of Materia Medica) long taim bilong Qin na Han. Bikos long naispela seip na kala bilong en, em i wankain olsem tok Saina "婥約" (婥約), we i makim naispela lukluk, olsem na ol i kolim em "shaoyao." Ol i save kolim tu olsem "jiangli," "moguhua," na "lanweichun."

Cui Bao bilong Jin Dynasty i raitim long "Gujin Zhu" (Notes on Ancient and Modern Times) bilong em: "I gat tupela kain 'peony': 'herbaceous peony' na 'wood peony'. 'Wood peony' i gat ol bikpela plaua i gat tudak na ol i save kolim 'peony'." Tang Dainasti i save kolim tu dispela 'peony' olsem "wood peony." Olsem na, ol i save kolim 'peony' na 'peony' olsem "tupela nambawan plaua." Ol plaua bilong ol i wankain, ol i no wankain long ol 'herbaceous' na 'woody'. Li Shizhen i bin tok olsem, "Namel long olgeta plaua, 'peony' em i namba wan na 'peony' em i namba tu. Olsem na, ol manmeri i kolim 'peony' olsem king bilong ol plaua na 'peony' em i minista bilong ol plaua." Dispela i kamapim namba bilong peony olsem minista bilong ol plaua. Peony em i wanpela diwai we i save stap longpela taim na i gat ol bikpela plaua i gat kain kain seip. Ol lip we i no gat planti lip em ol lip, lotus, 'chrysanthemum', na ros, na ol lip i gat planti lip i gat 'terraced', 'laurel', 'golden ring', 'crown', na 'hydrangea'. Ol kain kain seip bilong ol plaua inap long winim 10-pela. Ol plaua i gat naispela kala, wantaim waitpela, grinpela, yelopela, pinkpela, lavender, pepol-retpela, retpela, na planti kala, wantaim pepol-retpela na pinkpela kala em ol bikpela kala. Ol 'peonies' i save karim plaua long mun Me i go inap long mun Jun, long pinis bilong taim bilong san. Bikos ol i save yusim ol 'peony blooms' long bipo long makim ol 'solar terms' bilong Qingming na Lixia, dispela tok "Lukim ol 'peony' tripela de bihain long Lixia" i go bikpela pinis.

Ol 'peonies' em ol samting bilong kantri bilong mi na long noten Esia. Ol i save karim kol na ol i save senisim sindaun bilong ol, na ol i save planim ol olsem ol diwai bilong bilasim haus. Ol i bin kamap pastaim long ol diwai peonies, na ol i bin stap moa long 4,000 yia i go pinis. Olsem kantri we i gat planti kain kain Paeonia, kantri bilong mi i gat klostu wanpela-tred bilong ol Paeonia spisis long wol. Olsem na, kantri bilong mi em i wanpela ples bilong tilim ol wel pisin na wanpela ples bilong planim ol kain kain peony.

Ol i bin stat long planim ol 'peony' long taim bilong Xia Dynasty. Long taim bilong Wei, Jin, na Sauten na Noten Dainasti, kantri bilong mi i stat long kamapim na lukautim ol wel peoni. "Jin Palace Pavilion" i tok: "Nem bilong Jin Palace Pavilion em Huizhang, na ol i planim 6-pela bet bilong ol 'peonies' long fran bilong haus bung." Ol i save yusim ol 'peonies' long bilasim haus bilong king. Long taim bilong Sui na Tang Dynasties, ol 'peonies' i kamap bikpela samting, na ol i groim planti tru. Ol i stat tu long kamap long ol haus nating, na ol poem bilong ol i stat long kamap. Poem bilong Meng Jiao "Lukim ol plaua" i tok olsem: "Olgeta haus i gat ol 'peonies', ol i gutpela na malumalum tru." Long taim bilong Song Dainasti, ol nupela kain peony bilong planim gaden i wok long kamap. "Yangzhou Peony Catalogue" bilong Wang Guan i gat 8-pela nupela kain, olsem "Yuyi Huang," "Yanghua Guanzi," na "Yuanhuang Guanzi." Long taim bilong Ming na Qing, ol 'peonies' i kisim bikpela namba. Poem bilong Liu Kai "Lukim ol 'Peonies' long hap is bilong siti" i tok: "Ausait long Xiaohuang siti, ol 'peonies' i save plaua, na lait bilong moning i save kamap long olgeta 5-pela o 10-pela mail. Ol haus i sanap long fran na baksait bilong ol plaua, na olgeta hauslain i save planim ol olsem ol diwai 'mulberry' na 'hemp'." Ol 'peonies' em ol samting we ol manmeri i save laikim tru. Nau yet, ol bikpela hap we ol i save planim long kantri bilong mi em Not Saina, Shaanxi, na sauten Gansu, na tu ol i save planim planti long moa long 50 kantri, olsem Amerika, Frans, Netelan, na Japan.

Maski em i isi long groim na lukautim, ol 'peonies' i gat strongpela rop we i gat mit na wara i save pulap long en. Ol 'raised platforms' em i gutpela long planim long ol hap we wara i no ron gut o ren i save pundaun planti.

Ol 'peonies' i save gro long ol grup na ol i gutpela long planim long ol bikpela hap, na dispela i save kamapim ol naispela "solwara bilong ol plaua." Insait long ol gaden, ol i ken bungim ol 'peonies' wantaim ol ston bilong mekim i luk nais moa. Ol i ken yusim ol 'peonies' tu olsem ol plaua we ol i save katim long ol weding. Namba wan rekot bilong dispela diwai i stap long "Zhengfeng" seksen bilong "Buk bilong ol Song": "Man na meri, i tok pilai na givim ol 'peonies' long narapela narapela." Peony i kamap olsem wanpela presen namel long ol man na meri long taim bilong deit na taim bilong bruk, na dispela i soim promis bilong laikim o tok gutbai. Olsem na, ol i save kolim tu 'peony' olsem "Jiangli," "Keli," "Heli," na "Licao," na em i bin stap olsem mak bilong lav insait long kantri bilong mi stat long bipo yet.

Dispela i soim olsem 'peony' em i wanpela bikpela gaden diwai, we i save givim gutpela 'landscape' na 'ecological benefits' long ol spesel gaden, 'urban landscaping', ol 'potted plants', ol 'cut flowers', na ol narapela gaden na 'horticultural' aplikesen.

Peony em i wanpela marasin bilong ol Saina tu, we ol i kolim long "Shennong Bencao Jing" na "Shanghan Zabing Lun." Ol risets bilong nau i soim olsem 'peony' i gat planti kemikel komponen, olsem 'terpenes', 'glycosides', 'tannins', 'polysaccharides', na 'alkaloids', we i gat strong bilong kilim ol binatang jem na daunim bel hevi. Em i gutpela tu long helpim bodi long tingim gut ol samting na bodi i no inap sakim sik, na tu, em i helpim ol sik olsem bel i pairap na sik 'asthma'. Olsem na, olpela tok "flower god" bilong peony i bin go daun long nau, na i gat as bilong dispela.

Askim wok painimaut